Bilgi Zamanı

Karahanlılar Devleti Hakkında Kısa Bilgi

Karahanlılar Devleti Hakkında Kısa Bilgi
13 Ağustos 2013 - 15:01 'de eklendi ve 2978 kez görüntülendi.

Karahanlılar Devleti Hakkında Kısa Bilgi

Karahanlılar, İlekhanlılar olarak da bili­nir, 840-1211 arasında Maveraünnehir ve Doğu Türkistan’a egemen olan Türk hanedan. Karahanlıların oluşturduğu siyasal yapılanma “ilkel devlet”ten olgun devle­te geçiş özellikleri taşıdığı için bazı tarihçile­re göre Büyük Selçuklular’dan da önceki ilk Türk-İslam devletidir.

Eski bir Türk boyu olan Karluklardan gelen Karahanlılar, Karluklarm yaklaşık 745’te Basmıllar ve Uygurlarla birlikte kur­dukları konfederasyonun içinde yer aldılar. 840’ta Kırgızların bu konfederasyona son vermesi üzerine kendi egemenliklerini kur­dular. İlk Karahanli hükümdarı sayılan Bilge Kül Kadir Han’ın oğullarından Bazır Arslan Han, büyük kağan olarak Balasagun’da, Oğulcaic da orta kağan olarak Taraz’da devleti yönettiler. 940’a doğru İslamı benimseyen Satuk Buğra Han, Kara­hanlıların büyük ölçüde Müslümanlaşmasını sağladı. 999’da Samani başkenti Buhara’yı işgal eden Karahanlılar, Samani toprakları­nı Ceyhun (Amu Derya) sınır olmak üzere Gaznelilerle paylaştılar. (Bu tarih bazı kay­naklarda Karahanlıların kuruluş tarihi ola­rak kabul edilir.)

11. yüzyıl başlarındaki sürekli iç savaşlar Karahanlıların 1041’de Doğu Karahanlılar ve Batı Karahanlılar olarak ikiye ayrılması­na yol açtı. Bu tarihte kendisini büyük kağan ilan eden Muhammed Aynü’d-Devle (hd 1041-52), hanedanın Buhara’daki batı kolunun başına geçti. Batı Fergana ve Maveraünnehir’i elinde tutan Batı Kara- hanlıları büyük kağan Ali bin Musa’nın (ö. 998) soyundan gelen kağanlar; Doğu Ferga­na, Talaş, Şas, İsficab, Yedisu ile Kaşgar’ı elinde bulunduran Doğu Karahanlıları da Ali bin Musa’nın yeğeni Harun (ya da Hasan) Buğra’nın (ö. 992) soyundan gelen kağanlar yönetti. 11. yüzyılın sonunda Bü­yük Selçukluların egemenliğine giren Kara­hanlılar, Büyük Selçuklu egemenliğinin za­yıflaması üzerine 1140’ta da Karahitaylara bağlandılar. Batı Karahanli kağanı Osman (hd 1204-11), kısa bir süre için hanedanın bağımsızlığını yeniden sağladıysa da Harezmşah Alaeddin Muhammed tarafından öldürüldü. Aynı yıl Doğu Karahanlı toprak­ları da Nayman hükümdarı Küçlük tarafın­dan işgal edilince hanedan son buldu.

Karahanlıların bozkır gelenekleri ve Türk töresini İslam kurallarıyla bağdaştıran ilk devlet yapısını oluşturdukları söylene­bilir. Askerlerin listesini ve maaşları­nı gösteren, aybitiği denen kütükler, hepsi silahlı kabile kitlelerinden pro­fesyonel orduya geçişe tanıklık eder. Türk sanatı ve kültürünün İslam sanatı ve kültürüyle kaynaşması da bu döneme rast­lar. Semerkand, Buhara. Tirmiz, Ürgenç ve Merv’de Karahanli dönemi tuğla ve sırlı tuğla işçiliğinden günümüze kalan yapılar, çok gelişmiş karakteristik cephe üslubuyla, sonraki Türk-İslam mimarlık arayışlarına esin kaynağı olmuştur. Bu dönem Türk dili ve edebiyatı da geçiş özellikleri taşır. Kara­hanli Türkçesinin özelliklerini gösteren ya­pıtların başında Kaşgarlı Mahmud’un Diva­nü Lügati’t-Türk’ti gelir. Ayrıca Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig’i ve Edib Ahmed Yükneki’nin Atabetü’i-Hakayık’\ bu döne­min başlıca yapıtlarıdır.

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

 BU HABER HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR

( 2 Yorum )

  • yağmur ;

    çok güzel bilgiler var ödevime çok yardımcı oldu çok sağolun teşekkürlerrrrrrrr

    01 Ocak 2014 21:36
  • kamil ;

    Karahanlılar devletine hayranım gerçekten güzel bilgi teşekkürler.

    30 Aralık 2013 19:50