Bilgi Zamanı

İstiridye Nedir

İstiridye Nedir
16 Haziran 2013 - 9:58 'de eklendi ve 1362 kez görüntülendi.

İstiridye Nedir, İstiridyelerin Özellikleri Hakkında Bilgi

İstiridye, Bivalvia (çiftçenetliler) sınıfının Ostreidae familyasından, denizlerin sıcak ve ılıman kıyı sularında yaşayan omurgasız hayvanlara verilen ortak isimdir. Ayrıca birçok kay­nakta, gene çiftçenetlilerin Aviculidae fa­milyasından olup inci elde edilen türlere inci istiridyesi denmekte ve bu familyanın bütün üyeleri de inci istiridyeleri adı altında toplanmaktadır. Bivalvia sınıfına çiftçenet­liler yerine midyeler adını veren kaynaklar ise inci elde edilen çiftçenetlilere inci midye­si demektedir. Öte yandan bezeme amacıy­la kullanılan bazı çiftçenetliler günlük kulla­nımda istiridye adıyla tanınır. Gerçek isti­ridyeler Eski Roma döneminden beri bes­lenme amacıyla yetiştirilmektedir. İnci isti­ridyeleri ise çok uzun yıllardan beri en değerli incilerin değişmez kaynağıdır.

İstiridye kabuğunu oluşturan iki çenetin üstü girintili çıkıntılı, biçimleri birbirinden değişik ve renkleri kirli bozdur. Üst çenet dışbükey, deniz tabanına ya da başka bir yüzeye bağlanmış olan alt çenet daha düz ve daha geniş, iç yüzeyleri ise düz ve beyazdır.

Çenetler birbirlerine ince uçlarından esnek bir bağla tutturulmuştur. Bu bağın yardı­mıyla açılan çenetler, aralarında gerili du­ran kalın bir çekici kas tarafından kapatılır. Biraz açık tutulan çenetler arasından küçük kirpiksi yapıların hareketiyle sürekli su girer. İstiridyeler içlerinden saatte 12-15 İt su geçirebilir. Bu su akımından tutulan küçük organik tanecikler istiridyenin bes­lenmesini sağlar.

İstiridyeler yalnız balıkların değil, kuş, denizyıldızı, salyangoz gibi çok çeşitli hay­vanların besin kaynağıdır. Dikenli salyan­gozlardan Urosalpinx cinenea diliyle istirid­ye kabuğunda bir delik açar ve içindeki canlı dokuyu emer.

İstiridyelerin çoğunda erkek ve dişi üreme organları ayrı bireylerde bulunmasına kar­şın erdişi olan türleri de vardır O. edulis türüyse su sıcaklığındaki değişikliklere göre ya da mevsimlere bağlı olarak cinsiyet değiştirir. İstiridyeler yazın ürer. Bazı türle­rin yumurtaları sperma tarafından döllen­meden önce suya bırakılır. Öbürlerindeyse yumurtalar dişinin içindeyken döllenir. Kü­re biçimli kirpikli larvalar bir yere tutunma­dan önce günlerce serbest olarak yüzer. Yenilebilen istiridyeler üç ya da beş yıl içinde toplanabilecek olgunluğa erişir.

Ostreidae familyasını oluşturan gerçek isti­ridyeler Ostrea, Crassostrea, ve Pycodonte cinslerini içerirler. En iyi bilinen türler arasında Ostrea cinsinden O. edulis, O. lurida, O. frons ile Crassostrea cinsinden Portekiz istiridyesi (C. angulata), Amerika istiridyesi (C. virginica) ve Japonya istirid­yesi (C. gigas) sayılabilir. Pinctada ya da Margaritifera adlarıyla da bilinen Meleagrina cinsi, inci istiridyelerinin büyük bir bölümünü kapsar.

O. edulis türü Norveç’ten Fas kıyılarına kadar Atlas Okyanusu kıyılarında, Akde­niz, Ege, Marmara ve Karadeniz’de yaşar. Erdişi olan bu tür yaklaşık 8 cm uzunluğa erişebilir. Kuzey Amerika’nın Büyük Ok­yanus kıyılarında yaşayan O. lurida türünün uzunluğu en çok 7,5 cm dolayındadır. Doğal yaşama ortamı Saint Lavvrence Kör­fezinden Batı Hint Adalarına kadar uzanan yaklaşık 15 cm uzunluğundaki C. virginica Kuzey Amerika’nın Büyük Okyanus kıyıla­rında da yetiştirilmektedir. Ayrı eşeyli olan bu türün dişisi her yumurtlama döneminde 50 bin dolayında yumurta döker. C. virgini­ca ticari bakımdan en önemli Kuzey Ameri­ka yumuşakçasıdır. C. angulata Avrupa’nın batı kıyılarında görülür. Japonya’yı çevrele­yen sularda doğal olarak yaşayan C. gigas 30 cm’ye varan uzunluğuyla en iri istiridye­ler arasındadır. Avustralya’nın en önemli yenilebilir istiridyesi olan Crassostrea commercialis, C. virginica gibi cinsiyet değişti­ren bir türdür. C. commercialis erişkin evresinde önce erkek üreme organlarını geliştirir ve yaşamının daha sonraki bölü­münde dişiye dönüşür.

İstiridyeler kabuklan çıkarıldıktan sonra çiğ ya da pişmiş konserve olarak ya da tütsülenerek yenir. Küçük bir bölümü de dondurulur. Amerika’da C. virginica türü­nün, Avrupa’da O. edulis türünün çeşitli formları en çok tanınan ve tüketilen istirid­yelerdir.

İstiridye kabuğunun iç yüzeyini kaplayan sedef maddesi içeri giren sert bir tanecik etrafında birikerek inciyi oluşturur. Yenebi­len istiridyelerin içinde oluşan incilerin rengi parlak değildir ve değeri yoktur. En değerli inciler özellikle Basra Körfezinde doğal olarak yetişen Meleagrina vulgaris türünden elde edilir. Hint Okyanusunda yaşayan M. margaritifera da çok önemli bir inci istiridyesi türüdür. Genellikle 15-30 m derinliklerde bulunan bu türlerin içinde oluşan inciler ancak beş yılda toplanabile­cek olgunluğa erişir. Kültür incileri istirid­yeler içine konan sedef tanecikleri çev­resinde gelişir. Kültür incilerinin çoğu Ja­ponya ve Avustralya kıyılarında elde edil­mektedir. İstiridye nedir bilgisi.

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER