Bilgi Zamanı

Hesap Cetveli Nedir

Hesap Cetveli Nedir
14 Temmuz 2013 - 13:30 'de eklendi ve 1484 kez görüntülendi.

Hesap Cetveli Nedir, Hesap Cetveli Nasıl Kullanılır, Hesap Cetveli Hakkında Bilgi

Hesap cetveli, sürgülü cetvel olarak da bilinir, birbirlerine göre hareket ettirilebilen ölçekli cetvellerden oluşan ve basit hesapla­rı mekanik olarak gerçekleştirmeye yarayan araç. Basit hesap cetvelleriyle çarpma, böl­me, karekök alma işlemleri yapılabilir, tri­gonometrik fonksiyonlar ve logaritma de­ğerleri bulunabilir. Hesap cetveli, 1960’larda

yerini taşınabilir elektronik he­sap makinelerine bırakıncaya değin, bilim­de, mühendislikte, iş yaşamında ve sanayide
başlıca hesaplama aracı olarak kullanıl­mıştır.

Logaritmik hesap cetveli, hesapların sınırlı doğrulukta ama hızla yapılmasına olanak sağlayan küçük boyutlu bir araçtır. 1614’te İskoçyalı matematikçi John Napier tarafın­dan logaritmanın bulunması, logaritma tab­lolarının hesaplanması ve yayımlanması, çarpma ve bölme işlemlerinin daha basit işlemler olan toplama ve çıkarma aracılığıy­la yapılmasını olanaklı kıldı. Napier’in, ma­tematiksel hesaplan basitleştirmenin önemi­ni kavraması logaritmanın bulunmasıyla sonuçlanmış, logaritmanın bulunması ise he­sap cetvelini olanaklı kılmıştır. İngiliz mate­matikçi Edmund Gunter, 60 cm’lik bir doğru parçası üzerinde oluşturduğu logarit­mik ölçekte (bölmeleme) uzunlukları bir iğneli pergel aracılığıyla toplayıp çıkararak çarpma ve bölme işlemlerini gerçekleştirme­yi başardı (1620). Bir başka ingiliz matema­tikçi, William Oughtred, logaritmik olarak bölmelenmiş böyle iki ölçeği karşı, karşıya getirerek pergel kullanmaya gerek kalmak­sızın çarpma-bölme yapmayı olanaklı kıldı (1633). Sabit bir gövdenin içinde kaydırıla- bilen sürgüyü ilk kullananlar ise Seth Part- ridge (1657), Henry Coggeshall (1677) ve Thomas Everard (1683) oldu. Hızlı hesap yapmadaki kullanışlılığının gittikçe daha iyi anlaşılmasıyla, hesap cetveli, özellikle İngil­tere’de 18. yüzyıl boyunca yaygınlık ka­zandı.

Fransız topçu subayı Amedee Mannheim 1859’da modern hesap cetvelinin ilk biçimi­ni gerçekleştirdi. Bu cetvelin yalnızca bir yüzünde ölçekler bulunuyordu. Mannheim’ ın adıyla anılan bu cetvel, basit bir yapısı olmasına karşın, yüz yılı aşkın bir süre özellikle Fransa’da yaygın olarak kullanıldı, 1880’den sonra başka ülkelere çok sayıda ihraç edildi. Cetvel üzerinde kayan gösterge de ilk kez bu cetvelde kullanılmıştır. Sayıların üstlerini ve köklerini hesaplamayı olanaklı kılan “log-log” ölçekli hesap cetve­lini ise İngiliz helam Peter Mark Roget icat etti (1815). Bu cetvelde sabit cetvel logarit­mik olarak değil, ölçek üzerinde işaretlen­miş sayılann logaritmalannm logaritmalany- la orantılı uzunluklara göre ölçeklendiril- miştir; kayan cetvel (sürgü) ise logaritmik ölçeklidir.

1890’a değin hesap cetvelleri yalnızca İngil­tere, Fransa ve Almanya’da yapılıyordu. 189Ö’da William Cox’un önemli bir buluşuy­la ABD’de de hesap cetveli yapımına baş­landı. Cox cetvelin hem ön, hem de arka yüzüne ölçekler yerleştirmişti; her iki yüz­den görülebilen camdan bir kayan gösterge iki yüzdeki ölçeklerin aynı anda kullanılma­sına olanak sağlıyordu. Hesap cetvelinde bundan sonra gerçekleş­tirilen en önemli gelişme, trigonometrik ve log-log ölçeklerin hem birbiriyle, hem de cetvelin temel ölçekleriyle birlikte kullanıl­masını sağlayacak biçimde düzenlenmesi oldu. Bu düzenleme, gerek basit gerek karmaşık hesapların ara kayıt almaya gerek kalmaksızın sürekli biçimde yapılabilmesine olanak sağlıyordu.

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER