Bilgi Zamanı

Çekirdek tepkimesi nedir

Çekirdek tepkimesi nedir
22 Haziran 2013 - 11:08 'de eklendi ve 2499 kez görüntülendi.

Çekirdek tepkimesi nedir

Çekirdek tepkimesi, nükleer reaksiyon olarak da bilinir, yüksek enerjili bir parça­cıkla bombardıman sonucunda, atom çekir­değinin niteliğinin ya da özelliklerinin de­ğişmesidir. Bombardıman eden parçacık, alfa parçacığı, gama ışını fotonu, nötron, pro­ton, döteron ya da ağır iyon olabilir. Bu parçacığın pozitif yüklü çekirdeğe, güçlü çekirdek kuvvetlerinin etki alanına girebile­cek kadar yaklaşabilmesi için yeterli enerji­ye sahip olması gerekir. Bir çekirdek tepkimesinde genellikle, tep­kimeye giren iki parçacık bulunur; bunlar­dan birisi hedef durumundaki ağır çekirdek, ötekisi de bombalayan hafif parçacıktır. Tepkime sonucunda iki yeni parçacık orta­ya çıkar; bunlardan birisi daha ağırlaşmış bir çekirdek, öteki de fırlatılandan daha hafif bir parçacıktır. 1919’da Ernest Rutherford, gerçekleştirdiği ilk çekirdek tepkimesinde, azotu alfa parçacıklarıyla bombalamış ve fırlatılan parçacığın hidrojen çekirdeği, bir başka deyişle proton (jH ya dap) olduğunu; azot çekirdeğinin de tepkime sonucunda çok ender rastlanan bir oksijen izotopuna dönüştüğünü gözlemişti. Bu tepkime, şu denklemle gösterilebilir:

74N + ,4He ;h + ‘„7o

Bu denklemde, simgelerin sol üstlerinde gösterilen kütle sayılarının denklemin iki yanındaki toplamları, nükleonların (proton­lar ile nötronlar) korunumu gereğince birbi­rine eşittir. Simgelerin sol altlarında göste­rilen atom numaralarının (proton sayıları­nın) denklemin iki yanındaki toplamları da birbirine eşittir, bu da elektrik yükünün korunumunun gereğidir. Aynı tepkime, da­ha kısa bir biçimde ‘,JN (a ,p)”tO olarak gösterilebilir. Bu gösterilimde, bombalayan parçacık ile fırlatılan parçacık, parantez içinde ve hedef çekirdek ile tepkime sonu­cunda oluşan çekirdeğin simgeleri arasına yazılır. Çekirdek tepkimeleri, çoğu kez, bombalayan parçacık ile salınan parçacığın adlarıyla anılır; buna göre, yukarıdaki tep­kime alfa-proton tepkimesi, ya da (a ,p) tepkimesi olarak anılır. Bazı çekirdek tepki­melerinde 2’den daha çok sayıda parçacık ortaya çıkabilir.

Yapay olarak hızlandırılmış parçacıklarla oluşturulan ilk çekirdek tepkimesi, 1932’de İngiliz fizikçiler J. D. Cockcroft ve E. T. S. Walton tarafından gerçekleştirildi. Bu tep­kimede, lityum çekirdeği, hızlandırılmış protonlarla bombardıman edilerek iki hel­yum çekirdeği (alfa parçacığı) elde edilmiş­ti. Yüklü parçacıkları giderek daha fazla hızlandırıp daha yüksek enerjilere çıkarmak olanaklı oldukça, yüksek enerjili birçok çekirdek tepkimesi oluşturulmuş ve mezon­lar, baryonlar ve rezonans parçacıkları ola­rak adlandırılan çeşitli temel parçacık türle­ri elde edilmiştir.

Isıalan (endotermik) tepkimeler, çekirdek enerjisini soğururlar ya da bu enerjinin harcanmasına yol açarlar; ısı veren (eksotermik) tepkimelerde ise çekirdek enerjisi açığa çıkar. Güneş’in ve yıldızların çekir­deklerinde oluşan çekirdek tepkimeleri ısı­veren türdendir.

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER