2:09 pm - Pazartesi Eylül 1, 0898
Sponsorlu bağlantılar

Çarmıha Geriliş Nedir Hikayesi

Perşembe, 2 Mayıs 2013, 21:17 | Eğitim | 0 Yorum
by admin
Sponsorlu bağlantılar

Çarmıha Geriliş Hikayesi

Çarmıha Geriliş, Hıristiyan öğretisinde Eski Ahit ile Yeni Ahit arasındaki tarihsel dönüm noktası, Hıristiyan sanatının en önemli konularından biri. Hz. İsa’nın yaklaşık 32′de, Yahuda’nın Romalı valisi Pontius Pilatus’un buyruğuyla çarmıha geri­lişi, gerek tasvirlerde, gerek inanç düzeyin­de çok zengin anlamlar kazanmıştır. Çarmıha germe, İÖ 6. yüzyıldan beri özellikle Persler, Selevkoslar, Yahudiler, Kartacalılar ve Romalılar arasında ölüm cezasını uygulamanın yaygın bir yöntemiy­di. Suçlu genellikle önce kırbaçlanır, sonra da kendi çarmıhının yatay parçasını infaz yerine kadar sürükleyerek taşırdı; çarmıhın dikey parçası ise önceden infaz yerinde toprağa çakılmış olurdu. Suçlunun giysileri ya kamçılanırken ya da infaz yerinde çıkar­tılır, orada kolları iki yana açılarak yatay parçaya sıkıca bağlanır ya da bileklerinden çiviyle çakılırdı. Daha sonra yatay parça, çarmıhın direği boyunca yükseltilir ve yer­den yaklaşık 3 m yükseklikte direğe tutturulurdu. Ardından da ayaklar direğe sıkıca bağlanır ya da çivilenirdi. Direğin ortalarına eklenen bir çıkıntıyla da vücuda destek sağlanırdı; sonraları ayaklar için de benzer bir dayanmalık kullanıldığını gösteren en­der bulgular vardır. Suçlunun başının üze­rinde, adının ve suçunun yazılı olduğu bir yafta bulunurdu. Suçlu büyük olasılıkla bitkinlik ya da kalp yetmezliği sonucunda ölürdü. Şok ve soluk kesilmesiyle ölümü çabuklaştırmak için demir bir çomakla ba­cakların kırıldığı (crurifragium) da olurdu. Çarmıha germe yöntemi daha çok siyasal ve dinsel eylemcileri, korsanları, köleleri ya da yurttaşlık haklarından yoksun suçluları cezalandırmak için kullanılırdı. Pers kralı I. Dareios İÖ 519′da Babil’de 3 bin siyasal karşıtını, Yahuda kralı ve başrahibi Alexander Jannaeus da İÖ 88′de 800 Ferisiyi çarmıha gerdirmişti. İlk Hıristiyan impara­tor I. Constantinus, İsa’ya saygı gereğince, İS 337′de Roma İmparatorluğu’nda çarmıha germe uygulamasına son verdi.

carmihagerilis

İncil metinlerinde İsa’nın çarmıha gerilişi­nin öyküsü, kırbaçlanmasıyla başlar. Ardın­dan Romalı askerler ona erguvan rengi bir giysi giydirip başına dikenlerden örülmüş bir taç takarlar, “Yahudilerin Kralı” diye onunla alay ederek Golgota adıyla bilinen tepeye kadar yavaş yavaş yürütürler. Kirineli Simun adında biri de İsa’nın çarmıhı taşımasına yardım eder. İnfaz yerinde İsa’nın giysileri çıkartılır, ellerinden çarmıha çakılır. Başının üzerinde, Yahudilerin kralı olduğu­nu öne sürdüğü için bu cezaya çarptırıldığını belirten bir yafta asılır. İsa çarmıhta üç saat can çekişir. Bu arada askerler İsa’nın giysi­lerini paylaşırlar; dikişsiz kaftanı için arala­rında kura çekerler, seyre gelenler de ona hakaret eder. İsa’nın iki yanında hırsızlık suçundan çarmıha gerilmiş iki kişi daha vardır. Askerler bu iki suçluyu akşamüzeri bacaklarını kırarak öldürürler. İsa’nın ise zaten ölmüş olduğunu görürler; ama emin olabilmek için askerlerden biri İsa’nın böğrünü mızrakla deler, yaradan hemen kan ve su çıkar. Yahudi töresi uyarınca İsa gün batımından önce çarmıhtan indirilir, kaya içine oyulmuş bir kabre gömülür.

İsa’nın betimleniş biçimindeki bu gelişme­ye koşut olarak, Çarmıha Geriliş sahnesinde­ki öbür geleneksel öğelerin de kompozisyo­na katılmasıyla gittikçe karmaşıklaşan bir ikonografi oluştu. Çoğu tasvirde yalnızca yas tutan Meryem Ana ile Aziz Yuhanna yer alırken, daha kalabalık bazı kompozis­yonlarda çarmıhın sağına ve soluna tarihsel ve simgesel figürler yerleştirildi. Bunlar arasında en sık rastlananlar, İsa’yla birlikte çarmıha gerilen biri tövbekâr, iki hırsız; mızrakla isa’nın böğrünü delen ve sonradan onun Tanrı’nffl .Oğlu olduğunu söyleyen Romalı asker; İsa’ya bir süngerle sirke sunan asker; Çarmıha Geriliş sırasındaki Ay ve Güneş tutulmasını kişileştiren küçük figürler ile kilise ve sinagogun alegorik simgeleridir. Zaman zaman görülen öbür figürler arasında, İsa’nın giysilerini pay­laşan askerler ile Mecdelli Meryem de sayılabilir. İndilerde sözü edilen iki sim­gesel ayrıntı tasvirlerde düzenli olarak yer alır. Bunlar, çarmıhın dibinde Adem’in kafatası ile İsa’nın böğründe açılmış yaradan akan kan ve sudur. Kompozisyonun daha dramatik bir boyut kazanmasını sağla­yan bu öğeler, ikonografik açıdan. Çarmıha Geriliş’in simgelediği karşıtları, yani ilk gü­nah ile onun karşılığında ödenen kefareti, sinagogun ölümü ile kilisenin canlanmasını, eski ile yeniyi canlandırır. İsa, kendisini feda ederek Âdem’in işlediği ilk günahı (Âdem’in kafatası) temizleyen yeni Adem’ dir (I Korinthoslulara 15:45). İsa’nın Çarmı­ha Gerilişi, yeni kilisenin kurulmasını (kan ve su, Komünyon ve vaftiz ayinlerini simge­ler) ve sinagogun otoritesinin sona ermesini sağlamıştır. Kilise, kan ve suyu bir kadehte toplarken, gözleri bağlı sinagog sahneden çekilir. Kilise ve sinagogun öbür simgeleri, iki hırsız ile iki askerdir. Tövbekâr hırsız ile İsa’nın tanrısallığını kabul eden asker kili­seyi, İsa’yı inkâr eden hırsız ile tanrılığını reddeden asker ise sinagogu simgeler. 13. yüzyıldan sonra, Meryem Ana (yeni Havva) gibi İsa’nın sağında yer alan figürler yeniyle, solunda yer alanlar ise eskiyle özdeşleşmiştir. Çarmıha Geriliş zamanla bü­tün çeşitlemeleriyle bu ana düşünceyi sim­geler olmuştur.

Ortaçağın sonlarına doğru dinsel sanatın gelişmesiyle, simgesel anlamı bütünüyle ortadan kalkmasa da Çarmıha Geriliş daha az betimlenir oldu. Bu dönemde, özellikle izleyicinin dinsel coşkusunu uyandırmak amacıyla, İsa’nın acılarının betimlenmesi önem kazandı ve sanatçılar yoğun olarak bu temayı işlediler. Çoğu kez ürpertici bir gerçekçilikle betimlenen bu sahnelerde ba­zen Çarmıha Geriliş’i izleyen alaycı kalabalı­ğın dehşeti de kompozisyona katıldı. Aynı dönemde yapılmış bazı tasvirlerde, İsa’nın gelişini ilk kez müjdeleyen Vaftizci Yahya’ nın, bu kez İsa’nın fedakârlığını gösterişi de betimlendi. Rönesans-sanatı ise Çarmıha Geriliş sahnesine dingin bir idealleştirme getirdi; bu yaklaşım daha belirgin bir duygusal anlatımla barok dönemde de sür­dü. Öbür dinsel temalar gibi Çarmıha Geri­liş de 17. yüzyıldan sonra giderek daha az işlendi; ama 20. yüzyılda bazı sanatçılarca farklı ve özgün yorumlarla yeniden ele alındı.

Yorum Yazın

Sponsorlu bağlantılar

Gizlilik ve İletişim

Sitemizde hiçbir şekilde illegal içeriklere yer verilmez. 2013mersin.net sitemizle ilgili olarak telif hakkı iddiasında bulunan kişi ya da kurumlar 2013mersinnet[a]gmail.com   adresine e-posta atabilirler.

Site yazarlarımızdan kaynaklı ihlal içeren yazılar, uyarı yapıldığı sürece derhal kaldırılacaktır. Detay için tıkla >> Gizlilik Politikası