Bilgi Zamanı

Büyük Set Resifi

Büyük Set Resifi
18 Temmuz 2013 - 16:38 'de eklendi ve 1044 kez görüntülendi.

Büyük Set Resifi Hakkında Bilgi

Büyük Set Resifi, Avustralya’nın kuzey­doğu kıyıları açıklarında bugüne değin canlı yaratıklarca oluşturulmuş en büyük yapı. Kıyıdan uzaklığı 16-160 km arasında deği­şen ve 2.000 km boyunca uzanan resif 207.000 km2‘lik bir alanı kaplar. Büyük Set Resifi gerçekte binlerce küçük resif, sığlık ve adacıktan oluşmuştur. Bunla­rın çoğu kurudur ve ancak gelgit sırasında suya batarlar. Bazılarında mercan kumu adaları ya da yassı ve kumluk kıyı adalan bulunur. Bazıları da yüksek adaların ya da anakara kıyılarının çevresinde yer alır. Bu çeşitliliğe karşın resiflerin ortak bir kökeni vardır: Hepsi de, milyonlarca yıl boyunca kitlesel canlı deniz organizmaları iskeletle­rinden ve iskelet artıklarından oluşmuştur. Resifin çatısmdaki “tuğlalar” mercan polipi ve hidrozoonlar denen küçük yaratıkların kireçli kalıntılarından oluşmuştur. Bunları bir arada tutan “çimento” ise büyük ölçüde mercanlı algler ile yosun hayvanlarının kalın­tılarıdır. Çatıdaki gedikler, dalgalann çarp­masıyla ve öteki delici organizmaların yıkı- mıyla biriken bir yığın iskelet artığıyla dolmuştur.

Avrupalıların resifi keşfetmeleri 1770’te kâşif kaptan James Cook’un gemisini bu kayalıklarda karaya oturtmasıyla başladı. Resiflerin labirentlerindeki kanal ve geçitle­rin haritasını çıkarmak için Cook’un giriştiği çalışmalar 19. yüzyıl boyunca sürdü. 1928- 29 Büyük Set Resifi Keşif Gezisi, mercan resiflerinin fizyolojisine ve ekolojisine iliş­kin bilgilere önemli katkılarda bulundu. Günümüzde Heron Adasındaki modern laboratuvarda bilimsel araştırmalar sürdü­rülmektedir. Resif, Avustralya kıtasını çevreleyen sığ sahanlıkta ve mercanlara gelişme ortamı sağlayan ıhk sularda (bunlar ortalama 21,0,C’nin altında yaşayamazlar) ortaya çık­mıştır. Yapılan sondajlar, resifin Miyosen Bölümde (y. 26-7 milyon yıl önce) Kıta sahanlığında oluşmaya başladığını göster­miştir. Kıta sahanlığının çökmesi, bazı tersi­ne oluşumlara karşın, Alt Miyosen Bölüm­den bu yana süregelmiştir. Büyük Set Resifinin su çevresi, Büyük Okyanusun güneybatısındaki yüzey su katlarıyla oluşmuştur. Resif sularının sıcaklığı mevsimden mevsime çok az değişir; suyun yüzeydeki sıcaklığı 21°C’den 38°C’ye kadar yükselir. Tuzluluk oranı ortalama binde 35’tir. Oksijen oranı çoğu zaman yüzde 90’ı bulur. Sular genellikle berraktır; 30 m dipteki şekiller açıkça görülebilir. Tür olarak 350’ye varan mercan canlıları dışındaki hayvanlar arasında denizşakayık- lan, solucanlar, karından ayaklılar, ısta­kozlar, küçük karidesler, yengeçler ve çok çeşitli balıklar ve kuşlar sayılabilir. Resifin en sevimsiz hayvanı canlı mercanları yiyerek orta resiflerin renklerini ve çekicili­ğini bozan deniz yıldızlandır (Acanthaster planci). Üstü kabuk bağlayan kızıl deniz yosunu Lithothamnion ve Porolithon, Bü­yük Set Resifinin başlıca özelliği olan berki- tici eflatun-kızıl yosun halkalarını oluştu­rurlar. Yeşil yosun Halimeda hemen her yerde bulunur. Su düzeyinin üstünde kalan düz ve kumluk adalarda, yalnızca 30-40 kadar türle sınırlı bir bitki örtüsü görülür. Kuzeydeki adalarda bazı mangrov türlerine rastlanır.

Büyük Set Resifi yalnız bilimsel açıdan değil, turizm açısından da gittikçe önem kazanmaktadır. Doğal mirasın korunmasına yönelik ilginin artması, petrol sondajı gibi ileride zararlı olabilecek bazı çalışmaların daha sıkı denetlenmesini sağlamıştır.

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER