Bilgi Zamanı

Bahriye Nezareti

Bahriye Nezareti
23 Temmuz 2013 - 0:35 'de eklendi ve 954 kez görüntülendi.

Bahriye Nezareti, Tanzimat sonrası dö­nemde Osmanlı Devleti’nde deniz kuvvetle­ri ve tersaneyle ilgili işleri yürüten örgüt. Umur-ı Bahriye Nezareti ilk kez 1804’te, III. Selim dönemi ıslahatları çerçevesinde kaldırılan Tersane Eminliği’nin yerine ku­ruldu. Ama III. Selim’in 1807’de tahttan indirilmesinden sonra, onun kurduğu birçok yeni kurum gibi bu nezaret de kaldırıldı. II. Mahmud döneminde donanmada birtakım yeniliklere girişildi. 1837’de Tersane Emin- liği kaldırılarak Bahriye Müsteşarlığı kurul­du; ama kaptanıderya komutasındaki do­nanmanın ve tersanenin geleneksel örgütle­rine dokunulmadı. Bahriye Müsteşarlığı daha çok donanmanın ve tersanenin yöne­tim ve mali işleriyle ilgilendi. Bu alanda önemli değişiklikler Tanzimat’tan sonra ya­pıldı. 1840’ta ilk Bahriye Meclisi oluşturul­du. 1845’te sürekli duruma getirilen bu meclis, denizcilik alanında yapılacak yeni­likleri düzenlemekle görevliydi. 1849’da bu meclisin denetiminde ilk Bahriye Nizamna­mesi yürürlüğe kondu. Ama bu dönemde de kaptanıderya donanmanın ve tersane­nin en büyük amiriydi. Hem Bahriye Mecli­si, hem de 1845’te kaldırılan Bahriye Müsteşarlığı’nın yerine kurulan Tersane-i Amire Nezareti, kaptanıderyaya bağlıydı.

Abdülaziz’in (hd 1861-76) buharlı savaş gemilerine önem vermesiyle Osmanlı do­nanması İngiltere ve Fransa’dan sonra dün­yanın üçüncü büyük deniz gücü durumuna gelince, örgütsel alanda da köklü yenilikle­re gidildi. 1861’de Bahriye Meclisi ile Ter­sane-i Âmire Nezareti kaldırılarak donan­mayla ilgili bütün işler kaptanıderyanın sorumluluğuna verildi. Mart 1867’de kap- tan-ı deryalık da kaldırılarak Bahriye Neza­reti ile Kumanda Meclisi adlarında iki ayrı birim oluşturuldu. Bu durum yeni sorunlar ortaya çıkarınca, Kumanda Meclisi kaldırı­larak Bahriye Nezareti de öteki nezaret­ler gibi örgütlendi. Kısa aralıklarla da Tersane-i Âmire Meclisi, Meclis-i Bahriye, Şûra-yı Bahrî adları ile danışmanlık ve uzmanlık kurulları oluşturuldu. 1876’da altı ay, 1878-80 arasında da yaklaşık bir buçuk yıl süreyle, kaptanıderyalık yeniden ihdas edildi. 1882’ye değin örgütleşme sürecini tamamlayan Bahriye Nezareti, bu tarihten sonra II. Abdülhamid’in donanmaya yöne­lik olumsuz siyaseti yüzünden geri planda kaldı ve genellikle denizcilikten anlamayan nazırların yönetimine bırakıldı. 1914’te bir kez daha düzenlenmekle birlikte, 4 Kasım 1922’de İstanbul Hükümeti’nin sona erme­siyle ortadan kalktı. Buna karşılık, Anka­ra’da 1920’de Müdafaa-i Milliye Vekâleti’nde oluşturulan Bahriye Dairesi, 29 Aralık 1924’te Bahriye Vekâleti adım ala­rak 16 Ocak 1928’e değin görev yaptı.

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER