Bilgi Zamanı

Ayni Haklar Nedir

Ayni Haklar Nedir
20 Mart 2013 - 22:26 'de eklendi ve 3846 kez görüntülendi.

Ayni Haklara Örnekler, Ayni Hak Nedir

Ayni haklar, kişiye nesneler (eşya) üzerin­de doğrudan egemenlik yetkisi sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Bun­lar mal varlığına ilişkin ve ekonomik değer taşıyan mutlak haklardandır. Bu nitelikle­riyle bir yandan yalnızca borçluya karşı ileri sürülebilecek olan alacak haklarından (nispi haklar), bir yandan da mal varlığı hakkı niteliği taşımayan kişilik haklan ve mutlak aile hakları gibi mutlak haklardan ayrılırlar. Nispi hak niteliği taşıyan alacak haklarının yalnızca borçluya karşı ileri sürülebilen ve bir istekte bulunma yetkisi veren haklar olmasına karşılık, ayni haklar ancak ihlal edildikleri zaman, ihlal eden herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Böylece alacak haklan doğumu ile birlikte, ayni haklar ise ancak ihlal edilirlerse hak sahibine talep yetkisi veren haklardır. Bununla birlikte taşınmaz mallara ilişkin ön sözleşmeden (satış vaadi) doğan alacak haklarıyla, söz­leşmeden doğan ön alım hakları ve geri alım haklan gibi nispi haklar, tapu siciline şerh verilmesi durumunda birer ayni hak niteli­ğine bürünür. Ayni hakların türleri sınırlı sayı (numerus clausus) ilkesine göre yasaca belirlenmiştir. Türk Medeni Kanunu’nda ayni haklar, mülkiyet hakkı (m. 618-702), irtifak (yüklenim) hakkı (m. 703-753), taşın­maz yükümü (m. 754-764) ve taşınmaz rehni (m. 765-852) ile taşınır rehni (m. 853-886) olarak gösterilmiştir. Bu nedenle, Türk hukuk sisteminde bu sayılanların dışın­da bir ayni hak söz konusu olamaz. Sözü edilen ayni haklar arasında, nesneler üze­rinde en geniş kapsamlı kullanma, yararlan­ma ve harcama yetkilerini sağlayan hak, mülkiyet hakkıdır.

Ayni haklar, onları ihlal eden herkese karşı ileri sürülebileceğinden, varlıkları her­kesçe bilinebilir olmalıdır. Bunu sağlayan da taşınır mallarda zilyetlik, taşınmaz mallarda ise tapu siciline yapılan kayıttır. Bundan başka önce kurulan ayni hak, sonra kurulandan üstündür. Ayni haklar yalnızca medeni hukuk alanın­da değil, aynı zamanda idare hukuku ala­nında da söz konusudur. İdari ayni haklar adını alan bu haklar, bireylerin kamu malla­rı üzerinde (mülkiyet hakkı dışında) sahip olabilecekleri özel nitelikte yararlanma yet­kileridir. İlgiliye tekel biçiminde sağlanan bu özel ve istisnai yararlanma yetkisi, kamu malının tahsis yönüne ve amacına uygun olmayabilirse de, bu tahsisi ihlal etmeyecek ve kamu malından genel yararlanmaya en­gel olmayacak nitelik ve derecede olması zorunludur. Kamu malları üzerinde geçici işgal(*) ve imtiyaz(*) biçiminde ortaya çı­kan bu özel yararlanma türleri, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin bir sonucu olmadığı ve kamu malının doğal niteliğin­den ya da tahsis amacından çıkmadığı için, kamu malı üzerinde tekil ve özel bir hukuki durum yaratır. İdari ayni haklar, mutlak nitelikteki hak­lardan olduğu için hak sahiplerince herkese karşı ileri sürülebilirse de, bunlarda medeni hukukun tanıdığı ayni hakların bütün özel­likleri yoktur. Her şeyden önce, idari ayni hak sahiplerinin idare karşısındaki hukuki durumları, medeni hukuktan doğan bir ayni hakka sahip olanların malik karşısındaki hukuki durumdan tümüyle farklıdır: Malik öteki ayni hak sahipleri karşısında, kendisi­ne, bunların haklarını kullanma biçimine doğrudan müdahale yetkisi veren bir pozitif (olumlu) hakka sahip olmadığı halde, idare kolluk yetkisine ve kamu mallarının yöneti­mine ilişkin görevlerine dayanarak idari ayni hak sahiplerine karşı gerektiğinde ha­rekete geçerek onların kamu malından ya­rarlanma biçimine doğrudan müdahale ede­bilir. Bundan başka medeni hukuktan do­ğan ayni haklardan bazısı bir süreyle sınırlı­dır, bazısı da süresizdir. Oysa idari ayni haklar süresiz olamaz. Hatta bu sonuncula­rın devamı için bir süre belirlenmiş olsa bile, idarece her zaman geri alınabilir. Ama idare bu durumda idari ayni hak sahipleri­nin geri alma yüzünden uğrayacağı zararları gidermek zorundadır.

Kamu malının niteliği ya da tahsis ve kullanım amacı değişirse, bu mal üzerinde kurulmuş olan idari ayni hakların varlığı sona erer. Ayni haklar nedir açıklamasını yaptık.

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

 BU HABER HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR

( 1 Yorum )

  • Ramazan KICIR ;

    Üzerinde kat irtifakı kurulmuş bir yapı kooperatifinin üyesiyim.(arsa sahibi değilim) Her ay aidat ödüyorum, yapılan ve noter kurası çekilen daireler henüz kat mülkiyetine geçirilmedi. Benim bu daire üzerindeki hakkım ayni hak sayılabilirmi? Henüz elimizde kat mülkiyeti tapusu yok, bu daire taşınmaz mal sayılırmı? Sayılmazsa ne sayılır? Teşekkür ederim.

    Ramazan KICIR
    Öğretmen

    15 Kasım 2014 09:20