Bilgi Zamanı

Alay Töreni Nedir

Alay Töreni Nedir
21 Mart 2013 - 15:59 'de eklendi ve 875 kez görüntülendi.

Alay Töreni Tarihi, Alay Töreni Nasıl Yapılır

Alay töreni , Osmanlılarda resmî ya da özel tören ve gösterilere verilen ad. Bunlar içinde özellikle esnaf alayları büyük önem taşır. Osmanlılarda esnafın bir bölümü asker sayılır ve ordu esnafı olarak anılırdı. İstanbul’dan seçilen esnaf yetmezse ordu esnafı Edirne esnafıyla tamamlanırdı. Ordu sefere çıkarken ordu esnafının parlak bir alay düzenlemesi gelenektendir.

Geçit Sirkeci yakınlarından başlar, Divan-yolu’ndan Beyazıt’a, oradan Aksaray Meydanı’nı geçerek Topkapı’ya ulaşır, Davutpaşa’da sona ererdi. Esnaf ustalıklarını gösterip ürünlerini sergileyerek rengârenk giysileri içinde çoşkulu bağrışmalarla geçer, alayda mehter de bulunurdu. Padişah, bu görkemli geçidi Soğukçeşme’deki Alay Köşkü’nden izlerdi. Esnafın en görkemli gösterisi, padişahın önünden geçerken yapılır, bir adı da Selam Köşkü olan Alay Köşkü’nün önünden geçerek padişah selamlanırdı. Alayın geçişi iki üç gün sürerdi. En görkemli ordu esnafı alaylarından biri IV. Murad’ın Bağdat seferi için 1638’de yapılmıştı.

Tanzimattan önce şehzadelerin doğum şenliklerinde, sünnet düğünlerinde, sultanların evlenmelerinde yapılan düğünlerde geceli gündüzlü üç, yedi, on beş gün süren eğlencelere, İstanbul’daki bütün esnaf ve zanaatkâr loncalannm oluşturduğu bir esnaf alayı da katılır, her esnaf kendi sanatıyla ilgili hediyeler sunardı. III. Mehmed’in sünnet şenliği ile (1582) IV. Mehmed’in Edirne şenliği (1675) bu tür en önemli şenliklerdendi. İstanbul’daki en büyük esnaf düğün alaylarından biri de 18 Eylül 1720 çarşamba günü başlayıp on beş gün on beş gece süren III. Ahmed’in oğullarının sünnet şenliğinde yapılmıştı. Bu şenlikte esnaf, sanatına göre hünerlerini göstermiş, kasaplar bellerine gümüş hançerli altın kemerler takarak boynuzları yaldızlı sürülerle geçmiş, mumcular araba üstünde kukla oynatmış, yeni bedesten esnafı da yapma fil üzerine köşk kurarak omuzlarında çeşit çeşit kumaş toplarıyla yürümüştü.

Halkın eğlendirilmesi kadar cömertlik ve zenginlik gösterileri yoluyla hanedanın meşruluğunun pekiştirilmesi ve sultan ile sanatçılar arasındaki hizmet-himaye ilişkilerinin düzenlenmesi gibi çeşitli ideolojik-simgesel işlevler de yüklenen bu tür şenliklerde, alayların en önemli öğelerinden biri de “nahıl” denen ağaç taklitleriydi. Bunlann üstü balmumundan insan, hayvan, yemiş ve çiçeklerle bezenir, ayrıca değerli taşlarla, altın, gümüş yapraklarla, renkli ve yaldızlı kâğıtlarla süslenirdi. Eskiden balmumundan yapılarak süslenen ve “nahılbent” denen bu ağaçlar düğünlerde, hatta saray düğünlerinde damat evinden gelin evine gönderilirken nahıl alayları düzenlenirdi. Şeni a denen kırmızılı yeşilli mumlar, çeşitli resimler ve süsler, nahılcı denen esnaf tarafından yapılırdı. Öyle ki şenliklerde, geçit alayındaki bu dev gibi nahıllann taşınmasını engelleyen yapıların kamulaştırılıp yıkıldığı olurdu. Bu gelenek bugün Denizli, Ürgüp, Kars yörelerinde gelbere, toğlak, yom (yum), düğün bayrağı, toy bayrağı, şah, şah bezeme, şah kaldırma, şah alayı gibi adlarla yaşatılmaktadır. Osmanlı geçit alaylarında yer alan esnafın hünerleri, gösterileri, taşıdıklan hamam maketleri, peştemalden yapılmış kuşlar, gezen kuleler, dev nahıllar sumamelerde anlatılmış, minyatürlerde canlandırılmıştır. Giderek sönükleşen esnaf geçit alayları. Cumhuriyetin 10. yıldönümü şenliklerinde İstanbul’da bir kez daha canlandırılmaya çalışıldı. Resmî ve özel başka alaylara örnek olarak âmin alayı, beşik alayı, bayram alayı, kılıç alayı, mevlit alayı, surre alayı, valide alayı ve selamlık alayı sayılabilir. Alay Töreni Nedir ..

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER